Ozon (O3)

 

Ozon (O3); sera etkisine %3-7 arası katkı sağlayan bir kirletici gaz olmanın yanı sıra bitkilerde de ciddi zararlara yol açmakta.

Atmosferde, iki tip ozondan bahsedilebilir; Stratosferik (stratosferde bulunmakta) ve Troposferik ozon (troposferde bulunmakta). Stratosferik ozon yeryüzünü morötesi ışınlara karşı koruyarak son derece önemli bir işlev görmekte, Troposferik ozonsa hem sera etkisine katkı yapmakta hem de canlılar için zararlı bir gaz. Yer seviyesinde ozon konsantrasyonu günlük olarak değişim göstermektedir. Yıl içerisinde özellikle güneşli yaz günlerinde yüksek değerlere ulaşmakta.

1900’ların başında 10 ppv olan atmosferik ozon konsantrasyonu günümüzde 50 ppv’ye kadar çıkmış durumda. Stratosferik ozon seviyesinde azalma gözlenirken Troposferik ozon konsantrasyonu sürekli artmaktadır.

Troposferik ozon konsantrasyonunun artışındaki neden insan faaliyetleri olup fosil yakıtların tam yanmaması (yakıt, endüstriyel işlemler, kimyasal çözücüler vb.) başta olmak üzere fotokopi ve bilgisayar yazıcılarına kadar birçok oluşum kaynağı vardır. Dolayısıyla kentlerin çevrelerindeki bitki toplulukları için önemli bir tehdit oluşturmakta.

Troposferik ozonun uydular yardımıyla belirlenmesi mümkün fakat yer seviyesindeki konsantrasyonunu bilmek için yersel ölçüm gerekmekte.

Yüksek ozon konsantrasyonu bitkilerde solunum gözeneklerinin kapanmasına yol açmakta. Kapanan solunum gözenekleri fotosentezi ve bitki büyümesini yavaşlatmakta. Ozon solunum gözeneklerinden içeri girerek de doğrudan hücrelere zarar verebilmekte.


Marul, domates ve soya fasulyesinde ozon zararları (Fotoğraf)

Bu konuda daha geniş bilgiye ulaşmak için tıklayınız.